Әл-Фapaби aтындaғы қaзaқ ұлттық yнивepcитeтi

ФИЛOCOФИЯ ЖӘНECAЯCAТТAНУ ФAКYЛЬТEТI

ДIНТAНУ ЖӘНE МӘДEНИEТТAНУ КAФEДPACЫ

GLKG 7202- Жаһандану, медиамәдениет, коммуникациялар және әлеуметтік торлар
5В020400 – Мәдениеттану
 Қорытынды емтихан 

Көлемі 3 кредит

әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті,  филос.ғ.д., профессор Ғабитов Т.Х.

Қорытынды емтиханның  мақсаты студенттерді жаһандану мен адамзат баласының мәдени жетістіктерін игеруге, мәдениеттің қалыптасуы мен дамуының әмбебаптық заңдылықтары мен негізгі түрлерін меңгеруге және әлемдік мәдениеттің інжу-маржанын өз беттерімен түсініп-білуге, кәсіби деңгейлерін одан әрі арттыруға бағдарлау болып табылады.
Кеңестер
Адамзат тарихында қоғам уақыт өткен сайын түбегейлі өзгерістерге ұшырап, жаһандану жағдайында өз құндылықтарын ой елегінен қайта өткізіп, рухани жаңғыруға даңғыл жол ашуда. Сондықтан бүгінгі таңда өркендеп келе жаһандану пәнінің өзекті мәселелерін, әсіресе, бұрыннан қалыптасқан мәдени құндылықтар жүйесін жаңа заман тұрғысынан қайта қарау қажеттілігі туындап отыр. Жас мамандарды бір тұтас және жан-жақты тұлға ретінде қалыптастыруда  олардың өзіндік қабілеттері мен табиғи қасиеттерін барынша дамытатын, өркениеттілік құндылықтарға негізделген білімді бойларына сіңіріп, заман ағымына байланысты материалдық және рухани байлықтардың түбегейлі өзгеруін ой елегінен өткізе отырып, рухани-адамгершілік, мәдени-құндылықтық болмыстарын байытуда және өзіндік рухани жетілу жолдарын қалыптастыруда оқытылатын басқа пәндер арасында осы  пәнінің алатын орны ерекше. Жоғары оқу орындарындағы жалпы білім беретін пән ретінде жаһандану курсының ХХ1 ғасырдың білікті, білімді мәдениетті адамын қалыптастыруда  жас ұрпақ мектеп қабырғасында-ақ жаратылыс тану мен әлеуметтік-гуманитарлық пәндердің негіздерін игеруі қажет. Жоғары оқу орындарында өтілетін Қазақстан тарихы, философия, әлеуметтану, психология, педагогика, саясаттану, құқық негіздері,этнология, тіл білімдері, әдебиет, өнертану, дінтану, т.б. пәндермен байланысында мәдениеттанулық білімдер әрі қарай нақтылана, толыға түседі.

  бағдарлама мазмұны

Жаһанданудың түсінігі мен феномені
Жаһандану түсінігі. Жаһандану мәселесі. Әлеуметтік және ғылыми-техникалық прогресс. Шығыс және Батыс Әлемдері арасындағы жаһандану процесі. Жаһандану –жалпы және көп қырлы процесс. Жаһандану процесіндегі ұлттық ерекшеліктер. Ұлттық талпыныстар. Ұлттық мақсаттар. Жаһандану процесіндегі мәдениқұндылықтар.  

Модернизм, индустрализм, фордизм: қоғамның экономикалық негізі. 
	Биотехнология, лазерлі техника, жұмыс техникасының дамуы. Модернизм түсінігі. Индустриализм түсінігі. Фордизм түсінігі. Мәдени өзгерістер. Қоғамның экономикалық негізі. Қоғамдағы орын алатын мәдени процесстер. Шексіз қозғалыс.
			
Постиндустралды қоғам теориясы (Белл, Турен). Постиндустралдық қоғам мәдениетінің артықшылығы.
	Постиндустриализм. Мәдениетаралық коммуникация. Қазақ мәдениеті. 
Жаһандану модельдері. Неолибералдық және гуманистік-ноосфералық модель. Селекция ұғымы. Құрылымдық интеграция. Модификация. Қайта өндіру.
 
Экономикалық жаһандану. Жаңа әлемдік тәртіп
Экономика саласындағы жаһандану. Экономикалық жаһандану процесі. Халықаралық саяси-экономика  өкілдері. Экономикалық және саяси өзгерістер. Экономика саласындағы  жаһандану.

Мәдени өндіріс теориясы және оның негізін салушылар. 
Рәміздік өндіріс тұтыну ретінде.

Мәдениет және жаһандану
Жаһандану процесіндегі мәдени құндылықтар. Мәдениет және жаһандану арасындағы байланыстар. Жаһандану кезеңінде жастардың рухани құндылықтарының трансформациясы. Инновация және мәдениет. Жаһандық құндылықтар.Мәдениет және саяси жаһандану.Мәдениет және экономикалық жаһандану. Мәдени жаһандану.

Жаһандану және медиакоммуникация
Медиакоммуникация. Жаһандану және мәдени жекелену. Жаһандану және оның этникалық мәдениетке әсері. Медикоммуникация  және мәдени идентификация мәселелері. Мәдениет аралық коммуникациядағы негізгі құндылықтар. Ұлттық мәдениет және дентификация.

Торлық қоғам теориясы және синергетика
Мәдениет феномендері. Синергетикалық парадигма. Күрделі жүйелер теориясы. Ақпарат теориясы. Басқару теориясы. Тепе-теңдіксіз термодинамика 
Жаһандану процесі және мәдениеттің жаһандануы
Жаһандану жағдайында әлеуметтік-мєдени динамиканы аныќтау мєселесініњ өзектілігі неде?
Мәдени сұхбат және жаһанданудан одан туындайтын процестер
Мәдениетаралық коммуникациядағы мәдени құндылықтар
Қазақ мәдениеті жаһандану кеңістігінде
Жаһандану модельдері
Қазақ мәдениеті және жаһандану процесі
Жаһанданудың экономикалық  және саяси мағынасы
Айналмалы кезеңділік пен толқындық теңселулер туралы идеялар.
Шығармашылық инкультурация  тәсілі ретінде
Синергетикалық ұстанымның алғышарттары
Адам әлемі  жаһандық мєдениет есебінде
Жаһандық құндылыќ дегеніміз не?
Мәдениет типологиясы және жаһандану
Жаһандану және қазақ мәдениеті
Жаһандану. Мәдениет-философиялық ойлар және түсініктемелер
Жаһандану. Түркі елдерінің мәдениеті
Жаһандану. Шаруашылық мәдениет типтері
Жаһандану. Қазақ мәдениетінің құқықтық типологиясы
Қазақ мәдениетінің діни типологиясы
Этномәдениет және маргиналдылық
Қазақстандағы мәдени мұра мәселелері
Жаһандану. Қазақстандағы әлеуметтік –мәдени процестер
Жаһандану жағдайындағы мәдениет хронотоптары 
Қазақстандағы инновациялық мәдениеттің негізгі мәселелері

Ұсынылған әдебиеттер тізімі

Негізгі әдебиет:
1.	Глобалистика: Международный междисциплинарный энциклопедический словарь // Гл. ред.: И.И.Мазурь, А.Н.Чумаков. М. – СПб. – Н.-Й.: ИЦ «Елима», ИД «Питер», 2006
2.	Кодар А. Концепция развития культуры Республики Казахстан (проект) // Рух-Мирас (Казахстанский культурологический альманах). № 2 (2), 2004
3.	Наурзбаева З. Стратегические приоритеты культурного развития Республики Казахстан (проект) // Рух-Мирас (Казахстанский культурологический альманах). № 2 (2), 2004
4.	Чумаков А.Н. Глобализация. Контуры целостного мира. М.: «Проспект», 2005, стр. 13

Қосымша әдебиет:
5.	Тойнби А.Д. Постижение истории // Антология культурологической мысли. М., 1996. стр. 256
6.	 Мнацаканян М.О. «Глобализация, интернационализация и национальные культуры» 
7.	Межккультурная коммуникация. Учебное пособие. Под редакцией А.И.Садокина. Калуга, 2001.
8.	Ахметжанова К. Дәстүрлі мәдениет қазақ этносын идентификациялау тәсілі ретінде. Алматы, «Has», 2005 
9.	Қазбеков Н.А. Мәдениет және мәдениеттанулық концепциялар. Қарағанды: Болашақ-Баспа, 2003

№	Сұрақ	Бөлім	
1	Өркениет пен жаһандану арақатынасының қалыптасуының негізгі кезеңдері, ғылыми-әлеуметтік білімдегі оның         рефлексиясы.	1 Сұрақ	
2	Жаһандық   мәдени өлшемдерінің факторларына сипаттама беріңіз.	1 Сұрақ	
3	Жаһанданудың  мәдени өлшемдерінің факторларына сипаттама беріңіз.	1 Сұрақ	
4	Техногендік  жаһандық өркениеттің ерекшелігі және негізгі белгілерін диаграммалық түрде көрсетіңіз	1 Сұрақ	
 5
	Жаһанданудың   техногендік және дәстүрлі кодының негізгі сипаттамасын бағалаңыз	1Сұрақ	
6	Қазіргі жаһандық суперөркениеттерге кестелік тәсілде   мәдениеттанулық талдау беріңіз
	1 Сұрақ	
7	О. Шпенглер мен Н. Бердяев концепцияларындағы жаһандық мәдениет пен өркениеттің арақатынасы мәселесін салыстырыңыз	3 Сұрақ	
8	Жаһандық кәсіпкерлік мәдениеттегі сапалық өзгерістерді және техногендік өркениеттерді диаграммалық тәсілмен көрсетіңіз
	1 Сұрақ	
9	Жаһанданудағы түркілік  мәдениеттердің орнын бағалаңыз	1 Сұрақ	
			
10	 Мәдени-әлеуметтік динамика туралы кезеңділік көзқарастар мен медиамәдениет, коммуникациялар және әлеуметтік торлар ұғымдарының байланысын кестелік тәсілмен бейнелеп көрсетіңіз	1Сұрақ	
11	Дәстүрлі және постиндустриалды қоғамдарда медиамәдениет және әлеуметтік торлар  бір бірінен несімен ерекшеленеді? 	3 Сұрақ	
12	Кезеңділік және толқындық модельдермен салыстырғанда  медиамәдениет пен  коммуникацияларға  синергетикалық тұрғыдан баға беріңіз	1  Сұрақ	
13	Мәдени-әлеуметтік динамиканың синергетикалық моделінің жаһандану дәуіріндегі өзгерістерінің диаграммасын құрастырыңыз	1 Сұрақ	
14	Жаһандану, медиамәдениет, коммуникациялар және әлеуметтік торлардағы мәдени өзгерістердің  түрлерін сипаттаңыз	1 Сұрақ	
15	Мәдениет дағдарыстарының медиамәдениеттегі бейнеленуіне кросс-мәлени талдау беріңіз 	1  Сұрақ	
			
16	Мәдени-әлеуметтік динамиканың толқындық және кезеңділік модельдерін суреттеп беріңіз
	1 Сұрақ	
			
17	Үлкен масштабты процестердегі  мәдени-әлеуметтік өзгерістердің факторларын немесе катализаторларын  кестелік тәсілмен  көрсетіңіз 	1 Сұрақ	
18	Жаһанданудағы мәдени өзгерістердің механизмдері мен формаларының бірлілігін салыстырыңыз	1  Сұрақ	
19	Мәдениет динамикасының эволюциялық концепциясының мәнін анықтаңыз	1 Сұрақ	
20	Мәдениет ақпараттық жүйе және жаһанданудың  байланысын қарастырыңыз	1  Сұрақ	
 21	Генетикалық және мәдени информация: шешілмеген сұрақтардың бағдарларын жобалаңыз	2 Сұрақ	
 22	Жаһандану, коммуникациялардағы  модельдер авторларының  өлшемдеріне баға беріңіз	2 Сұрақ	
 23	Жаһандану, медиамәдениет, коммуникациялар және әлеуметтік торлардағы жеке бастың мәдени әлемін кестелік тәсілмен суреттеңіз	2 Сұрақ	
 24	Коммуникациялардағы жеке бастың басқа адамдармен қатынасының  түрлерін атап өтіңізз.	2 Сұрақ	
25	Шығармашылықты тұлғаның коммуникациялардағы мәдени әлеуетін сипаттап беріңіз.
	2 Сұрақ	
26	Коммуникациялардағы тұлғаның құндылықтар әлемін бағалаңыз	2 Сұрақ	
27	Әлеуметтік торлардағы индивид пен қоғамның құндылықтарының  бір бірімен  қатынасын түсіндіріңіз	2 Сұрақ	
28	Әлеуметтік торлардың “Өркениет” пен “мәдениет” ғылымдарындағы мәнділігінің себептерін көрсетіңіз	2 Сұрақ	
29	Өркениет пен мәдениеттің өзара арақатынасы туралы А. Тойнби мен П. Сорокиннің концепцияларының айырмашылығын көрсетіңіз	2 Сұрақ	
30	Коммуникациялардағы мәдениетті - өркениеттің әлеуметтік-генетикалық коды деп түсінуді негіздеңіз	2 Сұрақ	
31	Коммуникациялардағы мәдениет және сұхбат  идеясының мәнісін негіздеңіз
	2 Сұрақ	
32	Жаһандану, медиамәдениет, коммуникациялар және әлеуметтік торлардағы  мәдениет формаларына типологиялық түсініктеме беріңіэ	2  Сұрақ	
33	П. Сорокиннің өркениет концепциясындағы коммуникациялар түрлеріне   типологиялық түсініктеме беріңіэ	2 Сұрақ	
34	Дәстүрлі және постиндустриалды қоғамдардағы коммуникациялар ерекшеліктерін бөліп көрсетіңіз 	2  Сұрақ	
35	Жаһандану, медиамәдениет, коммуникациялар және әлеуметтік торлардағы  коэволюция және тұрақты даму мәселесі  бойынша кестелік талдау жүргізіңіз.	2 Сұрақ	
36	Медиамәдениеттегі мәдени-әлеуметтік динамиканы синергетикалық тұрғыдан қарастырудағы   жаңашылдық идеясын негіздеңіз
	2 Сұрақ	
37	Дәстүрлі қоғамнан постиндустриалды қоғамға ауысудағы коммуникациялар түрлері  бойынша кестелік талдау жүргізіңіз.	2  Сұрақ	
38	“Ғаламдыќ эволюционизм” өркениет болашағы жайында айтқан пікірлерін бағалаңыз	2 Сұрақ	
39	Әлеуметтік торлардағы  мәдени өзгерістердің  түрлері бойынша кестелік талдау жүргізіңіз 	2 Сұрақ	
40	Мәдениет динамикасының эволюциялық концепциясының мәнісін  негіздеңіз	2 Сұрақ	
41	Мәдени-тарихи қауымдар: этнос, ұлт және өркениет: кесте құрастырыңыз
	3 Сұрақ	
42	Өркениетті типологизациялау негіздерін түсіндіріңіз	3 Сұрақ	
43	Адамдар өркениеттік  дамуға қалай әсер етуі мүмкін? 	3 Сұрақ	
44	Жапон өркениеті мен мәдениеті бойынша бойынша салыстырмалы кесте құрастырыңыз

	3 Сұрақ	
45	Мәдениеттің көптүрлілігінің мазмұны және құрылымы идеясы мәтінінде  этномәдениет көптүрлілігін мәнін ашыңыз 
	3 Сұрақ	
46	Әлемдік өркениеттер классификациясы. Өркениеттердің негізгі сипаттамалары және қызметтері: кестелік  талдау беріңіз. 	3 Сұрақ	
47	Қазақтың дәстүрлі мәдениетіндегң коммуникациялар формалары бойынша  бойынша салыстырмалы кесте құрастырыңыз
	3 Сұрақ	
48	Мәдениет пен өркениеттің өзара байланысының тенденциялары мен болашағы бойынша салыстырмалы кесте құрастырыңыз
	3 Сұрақ	
49	Қоғамдық өмірдегі медиамәдениеттің негізгі қызметтерінің мазмұнын ашыңыз. 
	3 Сұрақ	
50	Мәдениет динамикасының жаһанданушы эволюциялық концепциясы бойынша салыстырмалы кесте құрастырыңыз
	3 Сұрақ	
51	Генетикалық және мәдени информация: шешілмеген сұрақтарды жобалаңыз	3 Сұрақ	
52	Адам мәдениетінің құрылымдық элементтеріндегі  коммуникациялар түрлерінің орны бойынша компаративистикалық кесте құрастырыңыз
	3 Сұрақ	
53	Жеке адамның құндылықтарының  әлеуметтік торлардағы  бейнеленуі  бойынша салыстырмалы кесте құрастырыңыз
	3 Сұрақ	
54	Жаһандану дәуіріндегі  көркем мәдениеттегі құндылықтарды  кесте құрастыру арқылы  анықтаңыз  
	3 Сұрақ	
55	Медиамәдениет пен  коммуникациялар түрлері бойынша диаграмма құрастырыңыз.
	3 Сұрақ	
56	Индустриалдыға дейінгі (дәстүрлі) и индустриалды (тауарлы-ақшалық) әлеуметтіктің типі және олардың әлеуметтік торлардағы  сипаттамасы бойынша компаративистикалық кесте құрастырыңыз
	3 Сұрақ	
57	Коммуникациялардағы  сакралды және зайырлылықтың градациясы бойынша компаративистикалық кесте құрастырыңыз 
	3 Сұрақ	
58	Номадалық өркениеттерге сипаттама : салыстырмалы кесте құрастырыңыз
	3 Сұрақ	
59	Жаһандану, медиамәдениет, коммуникациялар және әлеуметтік торлардағы  мәдениет: салыстырмалы кесте құрастырыңыз
	3 Сұрақ	
60	Еңбек пен байлық әр түрлі  медиамәдениеттердегі құндылықтар ретінде: мәдениетанулық сараптау беріңіз. 
	3 Сұрақ	

Әдiстемелiк бюро төрағасы 					М.П. Кабакова

Кафедра меңгерушiсi 						А.Д. Құрманалиева 

Оқытушы								Т.Х. Ғабитов

                                                                              Эксперт__________________________